Yazar-yönetmen Yılmaz Erdoğan’ın Rüştü Onur ve Muzaffer Tayyip Uslu’nun yaşamını konu alan ve vizyona giren ”Kelebeğin Rüyası” adlı fimde de geçen Zonguldak’taki kömür ocaklarında mükellefiyet dönemi, maden ocaklarında çalışmaya mecbur bırakılan insanların silah tehdidiyle çalıştığı yılları hatırlatıyor.

Milli Koruma Kanunu’na dayanılarak 1940′ta getirilen ikinci iş mükellefiyetiyle, İkinci Dünya Savaşı’nın yol açtığı ekonomik güçlüklerin aşılması noktasında Zonguldak havzasında yaşayanlara kömür ocaklarına girme zorunluluğu getirilmesi, en az madenlerde yaşanan ölümler kadar günümüze acı hatıralar taşıyor.

Çeşitli kaynaklarda hasta, sakat demeden jandarma dipçiğiyle iş yerlerine sürüldüğü belirtilen işçilerin kaçmaları durumunda bunları yakalama için özel jandarma ekiplerinin yer aldığı Tahkimat Komutanlığı’nın görevlendirildiği aktarılan mükellefiyet dönemi, Kıvanç Tatlıtuğ, Mert Fırat, Farah Zeynep Abdullah ve Belçim Bilgin Erdoğan gibi ünlü oyuncuların yer aldığı Yılmaz Erdoğan’ın filmiyle yeniden merak konusu oluyor.

-Geçmişte silah zoruyla, şimdi kurayla-

Mükellefiyet yıllarında maden ocaklarına girmek istemeyen yöre insanı şimdi ise çalışabilmek için her şeyi göze alıyor.

Söz konusu dönemde madenden kurtulabilmek için elini ayağını kestiği iddia edilen yöre halkı, günün şartlarında Türkiye Taşkömürü Kurumu’nun (TTK) zaman zaman yaptığı madenci alımına yoğun başvuru yapmasının yanı sıra işçi sağlığı ve iş güvenliği açısından büyük risk taşıyan ruhsatsız işletmelerde çalışmayı da göze alıyor.

TTK Genel Müdürlüğünce son olarak  müessese müdürlüklerinden Karadon, Amasra, Üzülmez, Kozlu ve Armutçuk’ta istihdam edilmek üzere açılan 3 bin işçi kadrosu için 2008′in ekim ve kasım aylarında 35 bin 291 aday mülakata katılarak madenci olarak işe başlamanın hayalini kurmuştu.

Mülakatta uzunluğu 4 metreyi aşan maden direği taşıyan, kazma, kürek ve baltayı nasıl kullandıkları uygulamalı test edilen ve avuç içlerinden de işe yatkınlıkları belirlenmeye çalışılan adaylardan 20 bin 814′ü noter huzurunda çekilen kuraya hak kazanmış, kura sonucu 3 bin asil ve 3 bin yedek madenci belirlenmiş, işçiler sağlık kontrollerinin ardından 1 Ocak 2009′da işbaşı yapmıştı.

Bu madencilerden bazıları iş başladıktan sonra yaşanan iş kazalarında da hayatını kaybetmişti.

-97 yaşındaki mükellefin anıları-

Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün 10 Kasım 1938′de vefatı ardından naaşını İstanbul’dan İzmit’e taşıyan Yavuz Zırhlısı’nda askerlik yapan 97 yaşındaki Şaban Kalmaz, askerliğinin ardından Ereğli’de mükellefiyet döneminde zorla maden ocaklarına sokulan işçiler arasında yer alıyor.

Hayattaki son mükelleflerden biri olan Kalmaz, AA muhabirine, mükellefiyet yıllarında başıboş gezmenin imkanı olmadığını, boşta gezenin jandarma tarafından hemen maden ocağına sokulduğunu söyledi.

Ocaklarda kaç ay çalıştığının belli bile olmadığını ifade eden Kalmaz, şunları kaydetti:

”İki-üç ay ocakta durmadan çalıştığımız oluyordu. Kolu, bacağı yok demeden, işe yarasın yarmasın, herkesi zorla ocağa soktular. Askerlikten geldikten sonra direkt ocağa aldılar beni. Madenler o zaman çok kalabalıktı, insanlar karınca gibiydi. Jandarma, mükellef kaçaklarını yakaladığında dövüyordu. Annen baban ölsün köyüne gelmenin imkanı yok, yollamıyorlardı. İzin alman mümkün değil. Jandarmaya emir vermişler, sopa dersen çok bol, kımıldatmıyorlar seni. Böyle günler geçirdik, şimdi hükümet pamuk gibi o zamanların hükümeti böyle miydi? Süvariler at üzerinde köylerde dolaşıyorlardı.”

Kalmaz, mükellef kaçaklarının yakalanmaları durumunda dövülerek tekrar madene sokulduğunu vurgulayarak, ”Savaş yıllarıydı. Asker topluyordu milleti. Kaçmanın imkanı yoktu. İl dışından bile insan geliyordu. Mükellef kalkınca insanlar rahat etti, yaşlı olanları emekli ettiler” dedi.

Adını, dünyada sadece İstanbul’un Sultanbeyli ilçesi sınırları içerisindeki Aydos Ormanları’nda yetişen ve 1982 yılında İngiliz bilim adamı Brian Mathew tarafından yeni bir ‘çiğdem’ çeşidi olarak dünyaya tanıtılan “İstanbulensis” çiçeğinden alan festivalde, dünyanın ve ülkemizin 52 saygın söz ustası şiirlerini sunacak.

Dünyaca ünlü şairler İstanbul’da;

İspanya’dan Justo Jorge Padron, Makedonya’dan Mateja Matevski, Polonya’dan Ewa Sonnenberg, İtalya’dan Anna Santaliquido, Filistin’den Fatena Al-Ghorra, Kazakistan’dan Tanagöz İlyasova, Mısır’dan Salahuddin Abdullah Abdulhalim, Uruguay’dan Alfredo Fressia, Küba’dan Victor Rodriguez Nunez , İran’dan Sharareh Kamrani, Azerbaycan’dan Ferqane Mehdiyeva, Tataristan’dan Chulpan Zaripova, Fransa’dan Hughes Labrusse, Romanya’dan Fatma Sadık, Güney Afrika’dan Mongane Wally Sarote ve Bosna’nın Milli Şairi Cemalettin Ladiç gibi ünlü şairlerin katılacağı festivalde,

Türkiye’den ise şu şairler şiirlerini izleyenler için seslendirecek:

Gökhan Akçiçek, Hüseyin Akın, Mehmet Aycı, Hasip Bingöl, Metin Celal, Süleyman Çelik, İhsan Deniz, Nurettin Durman, Yusuf Dursun, Mustafa Baki Efe, İbrahim Eryiğit, Mehmet Şah Erincik, Alper Gencer, Ferman Karaçam, Hüseyin Kaya, İsmail Kılıçarslan, Osman Konuk, Şakir Kurtulmuş, Yaşar Bedri Özdemir, Gonca Özmen, Ayşe Sevim, Bilal Tırnakçı, Hayriye Ünal, Bestami Yazgan, Mevlana İdris Zengin, Hatice Akkanat, Ziya Paşa Akyürek, Mehmet Baş, Mahmut Feyzi, Ulaş Konuk, Resul Tamgüç, Taner Taştekin, Habil Tecimen, Yeprem Türk ve Ayşegül Ünal.

“Dört Kıta Tek Mısra İstanbul”

“Dört Kıta Tek Mısra İstanbul” sloganıyla, dünyanın şairini ağırlayacak olan şiir festivali kapsamında, okullarda özel etkinlikler düzenlenecek. Ayrıca ülkemizin en önemli çocuk edebiyatı şair ve yazarları da eserlerini seslendirecek.

ürkiye’nin en genç ve kapsamlı edebiyat programları arasına henüz ikinci yılında girmeyi başaran ‘Uluslararası İstanbulensis Şiir Festivali’, 6 Mart’ta Cemal Reşit Rey Konser Salonu’ndaki şiir okumaları ve ardından Bülent Ortaçgil ile Birsen Tezer konseriyle başlayacak.

‘Uluslararası İstanbulensis Şiir Festivali’nin en özel başlıklarından biri de ‘8 Mart Dünya Kadınlar Günü’ne ayrıldı.

Festivale katılacak yerli ve yabancı kadın şairler, 8 Mart’ta Sultanbeyli Belediyesi Kültür Merkezi’nde düzenlenecek “Dünya Kadınlarından Şiir ve Söz” başlıklı etkinlikte kadın dinleyicilere seslenecek.

Saat 14.00′te gerçekleşecek Dünya Kadınlar Günü Özel Şiir Dinletisi’nde Ayşe Sevim, Gonca Özmen, Hayriye Ünal, Anna Santoliquido, Fatma Sadık, Sharerh Kamrani, Çulpan Zaripova, Ferqane Mehdiyeva, Tanagöz İlyasova ve Fatena Al-Ghorra şiirlerinden örnekler okuyacak ve kadın dinleyicilerden şiir hakkında kendilerine yöneltilecek sorulara cevap verecek.

Dünyanın dört bir yanından usta şairleri buluşturacak festivalin Sultanbeyli Belediyesi Kültür Merkezi’nde kapanış programında ise yine çok ünlü bir sanatçı, unutulmaz eserlerini şiir severler için seslendirecek.

9 Mart 2013 saat 18.00′de başlayacak şiir okumaları, plaket ve ödül töreninin ardından sahne alacak olan ünlü sanatçı Feridun Düzağaç, her biri büyük beğeni toplayan şarkılarını İstanbulensis festivaline katılan misafirler için söyleyecek.

Cemal Reşit Rey Konser Salonu ile Sultanbeyli Belediyesi Kültür Merkezi’ndeki her iki şiir etkinliği ile konserler ücretsiz takip edilebilecek.

Not: Festival ve konserler hakkında geniş bilgi  www.istanbulensissiir.org

internet adresi ile 0216 564 13 00 /1238  telefondan bilgi alınabilir.

II. ULUSLARARASI İSTANBULENSİS ŞİİR FESTİVALİ PROGRAM DETAYI

I. GÜN   06 Mart 2013 Çarşamba  

CRR (Cemal Reşit Rey Konser Salonu)

18.00 Şiir Festivali Açılış Kokteyli

19.00 Festival Tanıtım Filmi Gösterimi

19.05 Festival Protokol Konuşmaları

19.30 Festival Katılımcı Şairlerin Tanıtılması

19.40 ŞİİR OKUMALARI

Salahuddin Abdullah Abdulhalim (Mısır)

İhsan Deniz

Victor Rodriguez Nunez (Küba)

Yaşar Bedri

Mongane Wally Serote (G. Afrika)

Gonca Özmen

Justo Jorge Padron (İspanya)

Metin Celal

Hugnes Labrusse (Fransa)

Süleyman Çelik

Cemalettin Latic (Bosna Hersek)

Nurettin Durman

Ewa Sonnenberg (Polonya)

İsmail Kılıçaslan

Fatena Al-Ghorra (Filistin)

 21.00 II.İstanbulensis  Şiir Festivali ÖDÜL TÖRENİ

Festival Onur Ödülü:Cemalettin Latic (Bosna Hersek)

Türk Şiirine Hizmet Ödülü: Sedat Umran

Uluslararası  İstanbulensis Şiir Festivali  Ödülü: Justo Jorge Padron (İspanya)

 21.15 Festival Açılış Konseri

Bülent Ortaçgil-Birsen Tezer

II. GÜN  Sultanbeyli 07 Mart 2013 Perşembe

ŞİİR OKUMALARI

 10.00 Yaşar Paşalı İÖO

Adem Turan (Moderatör) – İbrahim Eryiğit – Mehmet Aycı

10.00   Şehit Öğretmen Hamit Sütmen İÖO

Sıddık Ertaş (Moderatör) – Hasip Bingöl – Mehmet Şah Erincek

11.00   Kaptan-ı Derya İlköğretim Okulu

Mustafa Oğuz (Moderatör) – Ferman Karaçam – Hüseyin Kaya

11.00   Turgut Reis İlköğretim Okulu

Özcan Ünlü (Moderatör) – Hüseyin Akın – Cumali Ünaldı Hasannebioğlu     

13.00  Genç Şairler Şiir Okumaları (Sultanbeyli Kültür Merkezi)

Ulaş Konuk – Ayşegül Ünal – Ercan İriş -Mahmut Feyzi

Taner Taştekin – Mehmet Baş – Ziya Paşa Akyürek

Hatice Akkanat – Yeprem Türk – Habil Tecimen – Resul Tamgüç

 14.00 Anafen Koleji İÖO (Çocuk Şiiri Dinletisi)

Bestami Yazgan -Mevlana İdris -Gökhan Akçiçek -Yusuf Dursun

 18.00 İstanbul Şehir Üniversitesi (Altunizade)

Hüseyin Akın

Alper Gencer

Fatma Sadak (Romanya)

Hayriye Ünal

Gökhan Akçiçek

Sharareh Kamrani (İran)

Osman Konuk

Mateja Matevski (Makedonya)

Mevlana İdris

İbrahim Eryiğit

Ayşe Sevim

Yeprem Türk

Mehmet Habil Tecimen

Mustafa Baki Efe

III. Gün Sultanbeyli 08 Mart 2013 Cuma

ŞİİR OKUMALARI

 10.30   Hüsnü Özyeğin Anadolu Lisesi

Mustafa Oğuz (Moderatör) – İhsan Deniz – Alper Gencer

Mateja Matevski (Makedonya)- Justo Jorge Padron (İspanya)

10.30   Kız Teknik ve Meslek Lisesi

Özcan Ünlü (Moderatör) – Nurettin Durman – Yaşar Bedri

Victor Rodriguez Nunez (Küba)  – Mongane Wally Serote (G. Afrika) - Şakir Kurtulmuş

 14.00   Gediktaş Anadolu İmam Hatip Lisesi Lisesi           

Sıddık Ertaş (Moderatör) – Hüseyin Akın – Mehmet Aycı – Bilal Tırnakçı

Cemalettin Latic (Bosna Hersek) – Salahuddin Abdullah Abdulhalim (Mısır) – Hazem Said (Mısır)

14.00   Türk Telekom Anadolu Lisesi

Adem Turan (Moderatör) – Osman Konuk – Süleyman Çelik

Hughes Labrusse (Fransa) – Alfredo Fressia (Uruguay)

8 Mart Dünya Kadınlar Günü Özel Programı 14.00 (SKM)

DÜNYA KADINLARINDAN ŞİİR VE SÖZ

Moderatör: Saniye Öztürk

Ayşe Sevim

Gonca Özmen

Hayriye Ünal

Anna Santoliquido (İtalya)

Fatma Sadak (Romanya)

Sharareh Kamrani (İran)

Çulpan Zaripova (Tataristan)

Ferqane Mehdiyeva (Azerbaycan)

Tanagöz İlyasova (Kazakistan)

Eva Sonnenberg (Polonya)

Fatena Al-Ghorra (Filistin)

 19.00 Festival Özel Yemeği

IV. GÜN 09 Mart 2013 Cumartesi

11.00 -16.00  İstanbul Kültür Gezisi

17.30 Şiir Festivali Kapanış Kokteyli

18.00 Kapanış Programı ŞİİR OKUMALARI

Mehmet Aycı

Anna Santaliquido (İtalya)

Hasip Bingöl

Alfredo Fressia (Uruguay)

Mehmet Şah Erincek

Çulpan Zaripova (Tataristan)

Cumali Ünaldı Hasannebioğlu

Ferqane Mehdiyeva (Azerbaycan)

Bilal Tırnakçı

Tanagöz İlyasova (Kazakistan)

Şakir Kurtulmuş

Hüseyin Kaya

Ferman Karaçam

19.30 Festival Kapanış Konuşması

19.40 Plaket ve Ödül Töreni

20.00 Festival Kapanış Konseri

Feridun Düzağaç Konseri